Vrste lukova

Evo nekih lukova koje streličari danas koriste – za takmičenje, lov i rekreaciju.

Recurve bow – zakrivljeni luk – olimpijski luk
/ često se pravi od više materijala ili laminiranog karbona i fiberglasa sa krakovima čiji su vrhovi savijeni u pravcu – od streličara. Ovo je veoma dobar luk za početnike i takođe eksluzivan luk na Olimpijskim igrama.
Reflex bow  / ponekada se miješa sa recurve lukom. Refleksni luk se savija potpuno u pravcu od streličara kada je bez tetive.
Self bow / pravi se od jednog materijala, obično od drveta, prilično ravan.
Long bow / je preteča srednjovjekovnog luka, pravi se samo od drveta.
Kompozitni luk / napravljen je od više materijala – obično od drveta, kalupljenog fiberglasa ili karbona, a onda laminiranog.

Straight bow /skoro potpuno ravan, napravljen od laminiranog fiberglasa ili karbona.

Compound bow – složeni luk / ne razlikuje se mnogo od zakrivljenog luka, osim po koturovima koji pomažu efikasnosti i po podesivim kracima.

RECURVE BOW – OLIMPIJSKI LUK

Ovaj luk je jedini dozvoljen na Olimpijskim takmičenjima.

Ime potiče od bočnog profila luka. Centralni djelovi krakova se savijaju prema streličaru, dok vrhovi krakova ostaju savijeni od streličara.

Međutim, dugački luk se razlikuje od drugih lukova kada je sa tetivom, jer tetiva na olimpijskom luku dodiruje krakove luka. Oblik ovog luka čini ga efikasnijim kod skladištenja energije i zbog toga daje više energije strijeli nego ravni ili jednostavni, polukružni – tradicionalni luk. Smatra se da je razvijen kao luk za jahače u vrijeme Džingis Kana, pošto zakrivljeni oblik omogućava luku da bude kraći, ali moćniji nego dugački luk.

Recurve luk se može kupiti u jednom komadu (replike starih lukova – kao kod mongolskih konjanika), a lukovi za juniore mogu biti drveni – od jednog komada ili fiberglasa, ali većina današnjih recurve lukova su oni koji su poznati kao take down lukovi. Oni imaju tri osnovna dijela, hvat ili tijelo – riser i donji i gornji odvojivi krak.

Moderni recurve lukovi koriste napredne materijale i tehnologiju u svojoj konstrukciji. Riser-i mogu da budu od magnezijuma ili aluminijuma, a posljednja tehnologija koristi karbonska vlakna, jer su takvi mnogo lakši.

Kraci se prave od slojeva drveta, fiberglasa ili karbona, tvrde pjene kao srž i karbona. Kada se kraci montiraju, oni ostaju na mjestu zahvaljujući tenziji tetive. Kao kod svih stvari postoje jeftinije i skuplje verzije. Dobri kraci mogu koštati do 500 €, za par.

LONG BOW – DUGI LUK

Najosnovniji i jednostavniji luk u poređenju sa recurve i compound lukom.

Pravi se od jednog komada drveta, sa hvatom od kožne trake, namotane oko luka. Sa strane luka urezana je jedna polica koja igra ulogu resta za strijelu, gdje se stavlja vrh strijele kada je tetiva potpuno nategnuta.

Tradicionalno engleski longbow se pravi od tisovog drveta. Luk se uobičajeno pravi tako da je visok koliko i njegov korisnik – omogućavajući strijelcu da povuče tetivu do vilice. Kraci ovog luka su tanji.

Negdje oko 1252. god. longbow je formalno prihvaćen kao vojno oružje. Engleska armija je bila poznata po strijelcima sa dugim lukovima. Strijelci sa dugim lukovima su bili najvažniji instrument za pobjedu u Stogodišnjem ratu. Dugi lukovi nisu korišćeni samo u kopnenim bitkama, već i u pomorskim – naročito 1340. god. tokom Battle of Sluys, gdje su engleski strijelci koristili duge lukove da napadnu prepune francuske brodove.

Maksimalni domet dugog luka je oko 400 m. Dokazano je da strijela ispaljena iz njega može probiti hrastovo drvo debljine više od 2.5 cm što je dovoljno da se probije štit koji su nosili vojnici tog vremena.

COMPOUND – SLOŽENI LUK

Ovo je moderni luk koji je razvijen u USA, kasnih 60-tih, prije svega kao luk za lov. Ovo je najpopularniji oblik luka u Americi (lov lukom u UK je zakonski zabranjen).

Dizajn je inovativan zaokret od vijekovima stare konstrukcije lukova. Ekcentrični koturovi (kamovi) su pričvršćeni na krajevima krakova i povezani u sistem koturova za tetivu, koji omogućava streličaru daleko veće jačine natega nego što bi to bilo moguće sa recurve ili longbow lukovima. Težinu ipak treba navući u početku do tačke u kojoj se kamovi ne preokrenu. Od te tačke napor koji je potreban da se drži nateg opada, sa uobicajnih 50 funti (22 kg), do nekih 20 funti (9 kg) ili manje. Ovo olakšava nišanjenje, daje strijelcu mnogo više vremena, prije nego što se njegovi mišići zamore. Sa recurve ili longbow lukovima cijela težina povlačenja se treba držati do momenta okidanja. Većina današnjih compound lukova ima široku mogućnost podešavanja jačine natega – za razliku od recurve lukova, gdje je jačina luka određena kracima koji su montirani.

Ovi lukovi koriste isti material i konstrukciju kao moderni i recurve lukovi, ali compound je superiorniji u brzini, tačnosti i dometu. Pomoćna sredstva za preciznost su manje ograničena (u nekim slučajevima nema zabrana). Zadnji nišan je dozvoljen i pričvršćuje se za tetivu, a igra ulogu zadnjeg nišana kao kod puške. Ovi nišani mogu biti uvećavajući (sa optikom). Tetiva se drži uz pomoć okidača koji efikasno eliminiše streličarski paradoks koji djeluje na recrve i longbow lukove.